Sustraiak‎ > ‎

EUSKARA ZALLAN

publicado a la‎(s)‎ 29 ene. 2015 1:42 por Gazte Zentroa
Más abajo en castellano

Abenduaren 3an Euskararen Nazioarteko Eguna ospatzen denez, interesgarria da Zallan euskararen erabileraren normalizazioak izan duen ibilbidea kontatzea. Normalizatzeko lehen pausoak 1978an eman ziren, demokrazia ezartzearekin batera, eta honako hau da garai hartatik gaur egungo egoera arte izandako bilakaera.

Gure udalerrian euskara berreskuratzeko lehen adibide sendoak 1980. urtekoak dira: batetik, urte hartan aurkeztu zizkion Euskaltzaindiak Udalari "El Corrillo" izenaren euskarazko izendapenari buruzko idatziak. Testu horietan, "Mimetiz" jo zen izendapen zuzentzat. Bestalde, garai hartan eman ziren hezkuntzazikloaren barruan ez zeuden udalerriko gazte eta helduentzat alfabetatzeko eta euskalduntzeko dirulaguntzak, eta, azkenik, Udalak Aldundiari "udalerri hau euskararen metodoekin hornitzeko" eskaera egin zion.

Honako hauek dira beste gertaera gogoangarri batzuk: "Korrika" lehen aldiz Zallatik igaro zenekoa, 1980ko abenduaren 7ko goizaldean, eta 80ko hamarkadan Udalak ikastetxeei euskara irakasteko dirulaguntzak eman zizkienekoa.

Hezkuntzaren arloan, diktaduraren garaian hainbat egitasmo jarri zituzten abian zenbait eragile sozialek, baina laurogeiko urteen hasieran, bost "Gau Eskola" sortzearekin batera, gure herritar askori lagundu zitzaien ikasten. 1983 inguruan antolatu ziren udako lehen euskaraikastaroak, eta hamarkadaren amaieran Zallan ezarri zuten bi euskaltegik euren egoitza nagusia: Enkarterriko AEKk
eta Enkarterriko Udal Euskaltegiak (HABE).

Hezkuntzasistema formalari dagokionez, 1983. urtean Eusko Jaurlaritzak hiru hizkuntzaeredu arautu zituen, eta Mimetiz ikastetxe publikoak B eredua ezarri zuen. 198990eko ikasturtean D eredua ezarri zen, eta gaur egun hori da eredu bakarra Mimetiz eta Zalla BHI ikastetxe publikoetan. Maristas Ikastetxean euskalduntzeprozesuak beste egokitzeerritmo bat izan du, izan ere, B eredua 1991-92 ikasturtean ezartzen hasi zen eta D eredua 1996-97an. Gaur egun, derrigorrezko irakaskuntza osoa euskaraz bakarrik ematen da ere bai.

Euskararen erabilera normalizatzeari buruzko atalean hainbat ekintza aipa ditzakegu: 1978an, Udaletxeko osoko bilkura batean, Zallan Euskara Normalizatzeko Batzordea sortzea berretsi zen, eta ondoren Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako Idazkaritzari jakinarazi zitzaion; 1989an mozio bat aurkeztu zen, Hizkuntza Normalizazioari buruzko Udal Ordenantzak abiarazteko (horren asmo nagusia zen euskara elementu integratzaile bihurtzea eta presentzia aktiboa izatea udalerriaren esparru guztietan); Mankomunitatean Euskara Zerbitzua ezarri zen; 2013an, Zallako lehen toponimiamapa egin zen, Euskaltzaindiak ikuskatutakoa; azkenik, 201417rako Zallako Udalaren Euskararen Erabilera Plana onetsi zen, eta horrek oinarrizko hobekuntza ekarriko du gure hizkuntzarekin dugun harremanean.

Gure hizkuntza berreskuratzeko egindako aurrerapenek itxaropena ematen dute, eta aurrerapen horiek ez dira, inolaz ere, bakarrik instituzioarauei esker lortu. Izan ere, azken 40 urteetan, pertsona eta elkarte ugarik parte hartu dute eta lan egin dute hainbat irakaskuntzaarlotan, aisialdiaren bidez, eta horien guztien laguntzarekin lortu da euskara sustatzea. Besteak beste, txosnak jarri izan zituzten 80ko hamarkadaren hasieran herriko jaietan euskararen alde, eta hortik aurrera ere herriekitaldi eta egitasmo ugari antolatu izan dituzte hainbat elkartek eta taldek. Horiei esker lortu da benetan, gaur egun Zallan euskararen alde egiteko asko badago ere, asko egina egotea.

Euskal Estatistika Erakundearen datuen arabera, laurogeiko urteen hasieran pauso horiek ematen hasi zirenean, Zallako herritarren artean euskaldunak ehun baino gutxiago ziren. Gaur egun, bi mila baino euskaldun gehiago dago Zallan.


EL EUSKERA EN ZALLA

Con motivo de la celebración del Día Internacional del Euskera el 3 de diciembre, es interesante relatar el camino recorrido en la normalización del uso del euskera en Zalla, valorándolo desde los primeros iniciales dados en 1978, con la instauración de la democracia, hasta su estado actual. Los primeros ejemplos firmes de recuperación del euskera que se dieron en nuestro municipio datan de 1980, como son los escritos presentados por Euskaltzaindia al Ayuntamiento sobre la denominación "euskérika" de "El Corrillo" considerando correcta la denominación "Mimetiz"; la ayuda económica a la alfabetización y euskaldunización de personas jóvenes y adultas que no se hallaban dentro del ciclo escolar y la solicitud del Ayuntamiento a la Diputación para que "dote a este municipio de métodos de Euskera". Otros hechos relevantes son el primer paso por Zalla de la "Korrika" en la madrugada del 7 de diciembre de 1980 y las subvenciones del Ayuntamiento a los centros escolares para la enseñanza de euskera en la década de 1980.

En el plano educativo, durante la dictadura hubo algunas iniciativas llevadas a cabo desde diferentes agentes sociales, pero a principios de los ochenta, con la creación de cinco "Gau Eskolas" se comenzó a ayudar a muchos de nuestros vecinos y vecinas en su aprendizaje. Allá por 1983 tuvieron lugar los primeros cursos de verano de euskera y a finales de la década se implantaron los dos Euskaltegis con sede central en Zalla: Enkarterriko AEK y Enkarterriko Udal Euskaltegia (HABE). En cuanto al sistema educativo formal, en 1983, tras la regularización por el Gobierno vasco de los tres modelos lingüísticos, el Colegio Público Mimetiz implantó el modelo B. A partir del curso escolar 1989-90, se fue instaurando el modelo D de modo progresivo, siendo en la actualidad el único modelo tanto en el CP Mimetiz como en el IES Zalla. El proceso de euskaldunización en el Colegio Maristas Ikastetxea ha tenido otro ritmo adaptativo, comenzando a instaurarse el modelo B en el curso 1991-92 y el D en el 1996-97.

Hoy en día, la enseñanza obligatoria también se imparte íntegramente en euskera. Dentro del apartado de normalización del uso del euskera a nivel municipal, son varios los hechos que podemos enumerar: la ratificación en una sesión de pleno del Ayuntamiento en 1987 de la creación de la Comisión de Normalización del Euskera en Zalla, lo que posteriormente se comunicó a la Secretaría de Política Lingüística del Gobierno Vasco; la moción en 1989 sobre la puesta en marcha de las Ordenanzas Municipales de Normalización Lingüística, con la intención principal de hacer del Euskera un elemento integrador y de presencia activa en todos los ámbitos del municipio; la implantación del Servicio de Euskera mancomunado; la realización del primer mapa toponímico de Zalla en 2013, supervisado por Euskaltzaindia y la aprobación del último Plan de Uso del Euskera del Ayuntamiento de Zalla para el período 2014-17, que supone una mejora sustancial en relación a nuestra lengua.

El avance en la recuperación de nuestro idioma es esperanzador y de ningún modo responde únicamente a directrices institucionales, sino que sin duda a lo largo de estos últimos 40 años, la entusiasta implicación de personas y asociaciones en las variadas áreas de aprendizaje mediante el ocio ha tenido mucha influencia en el empuje al Euskera. Desde la instalación de txosnas en favor del euskera en las fiestas patronales a principios de los 80, hasta eventos o iniciativas populares llevados a cabo por distintas asociaciones y grupos que han sido verdaderos artifices de que hoy en Zalla el euskera esté con mucho hecho,
pero también con mucho por hacer.

Según datos del Instituto Vasco de Estadística, cuando se comenzaron a dar estos primeros pasos a principios de los ochenta, la población euskaldun en Zalla era de menos de cien personas. Hoy en día, son más de dos mil las personas o euskaldunes del municipio.


Comments